چگونگی بررسی سالم بودن سیستم شارژ باطری ماشین – دینام
سیستم شارژ باطری ماشین شامل یک دینام (یا ژنراتور DC)، یک رگولاتور ولتاژ (آفتامات)، باتری و لامپ هشدار یا آمپر دینام می باشد. زمانی که موتور در حال حرکت است، هدف آن مهیا کردن توان برای بار الکتریکی اتومبیل ( برای مثال جرقه زنی، روشنایی، لوازم الکتریکی و …) و شارژ باتری اتومبیل می باشد. زمانی که سیستم شارژ از کار می افتد، معمولاً یک لامپ هشدار روشن می شود یا آمپر دینام وضعیت خوب (good ) را نشان نخواهد داد.
سیستم شارژ باطری ماشین
متداول ترین عوامل خوب کار نکردن سیستم شارژ، لق شدن، فرسوده شدن یا پاره شدن تسمه دینام می باشد. بنابراین ابتدا باید تسمه دینام را بررسی کرد. اگر تسمه دینام سالم است با استفاده از یک باتری سالم دور موتور را برای مدت دو دقیقه به ۲۰۰۰RPM یا بیشتر (با در نظر گرفتن دمای محیط و بار) برسانید.
ولتاژ باتری باید بین ۱۳ تا ۱۵٫۱ ولت افزایش یابد. در اکثر خودروها در یک روز گرم مقدار ولتاژ بین ۱۴ تا ۱۴٫۵ ولت اندازه گیری می شود. اغلب رگولاتورهای ولتاژ یا آفتامات ها، دارای جبران کننده دما (temperature compensated) برای شارژ درست باتری تحت شرایط مختلف محیطی هستند. هنگامی که دمای محیط کاهش می یابد، ولتاژ شارژ جهت غلبه بر مقاومت بالای باتری افزایش می یابد. بلعکس، وقتی که دمای محیط افزایش می یابد، ولتاژ شارژ کاهش می یابد. سایر مواردی که بر ولتاژ شارژ تاثیر گذارند عبارتند از شرایط باطری، وضعیت شارژ، بار الکتریکی، سطح و خلوص الکترولیت. اگر ولتاژ بین دو قطب کمتر از ۱۳ ولت و تست باتری بعد از شارژ مجدد خوب باشد یا اگر هنوز شارژ نگهداشتن آن با مشکل مواجه است ولتاژ و جریان خروجی سیستم شارژ و بار پارازیتیک اتومبیل با قطع بودن کلید (key off) را امتحان نمائید.
یک دینام با تسمه شل یا دیود خراب جریان خروجی دینام را کاهش می دهد. اگر ولتاژ خروجی بیش از ۱/۱۵ ولت در دمای محیطی بالاتر از دمای انجماد است، سطح الکترولیت باتری پائین است یا بوی تخم مرغ فاسد شده در اطراف باتری به مشام می رسد، بنابراین احتمالا باتری دچار شارژ بیش از حد (over charge) شده است و سیستم شارژ باید تست شود.
علائم خرابی سیستم شارژ باطری ماشین
برخی از نشانههای خرابی در سیستم شارژ عبارتند از:
چراغ هشدار باتری در داشبورد: روشن شدن این چراغ میتواند نشاندهنده مشکل در دینام یا باتری باشد.
کاهش روشنایی چراغها: در صورت ضعف در سیستم شارژ، چراغها ممکن است کمنور شوند.
صدای غیرمعمول از دینام: صداهای غیرعادی مانند زوزه یا سوت میتواند نشاندهنده خرابی بلبرینگها یا سایر اجزای دینام باشد.
باتری ضعیف یا تخلیه شده: اگر باتری بهطور مکرر تخلیه میشود، ممکن است دینام بهدرستی شارژ نمیکند.
مشاوره و خرید باطری
بررسی سالم بودن سیستم شارژ باطری ماشین با مولتیمتر
برای این که بتوانیم با دقت بررسی کنیم که چرا باتری ماشین به درستی شارژ نمیشود، نیاز داریم که از برخی ابزارها کمک بگیریم. یکی از این ابزارها، مولتیمتر است که به ما کمک میکند بخشهای مختلفی از باتری ماشین را بررسی کنیم. از جمله:
بررسی ولتاژ باتری در حالت خاموش
مولتیمتر را روی حالت ولتاژ DC تنظیم کنید.
پروب قرمز را به قطب مثبت و پروب سیاه را به قطب منفی باتری متصل کنید.
ولتاژ باید بین 12.4 تا 12.6 ولت باشد.
بررسی ولتاژ در حالت روشن بودن موتور
موتور را روشن کنید و مجددا ولتاژ باتری را اندازهگیری کنید.
ولتاژ باید بین 13.8 تا 14.5 ولت باشد.
اگر ولتاژ کمتر از 13 ولت یا بیشتر از 15 ولت باشد، ممکن است دینام یا رگولاتور ولتاژ دچار مشکل باشد.
تست تحت بار
با روشن کردن تجهیزات برقی مانند چراغها، کولر و رادیو، بار الکتریکی را افزایش دهید.
ولتاژ باید همچنان در محدوده 13.8 تا 14.5 ولت باقی بماند.
کاهش قابلتوجه ولتاژ نشاندهنده ضعف در عملکرد دینام است.
بررسی ریپل ولتاژ (Ripple Voltage)
مولتیمتر را روی حالت ولتاژ AC تنظیم کنید.
پروبها را به قطبهای باتری متصل کنید.
ولتاژ AC باید کمتر از 0.5 ولت باشد.
مقدار بالاتر میتواند نشاندهنده خرابی دیودهای دینام باشد.
پس از آن، ما نیاز داریم به نکته دیگری هم در خصوص مراقبت از سیستم شارژ باطری ماشین توجه کنیم. به عنوان مثال، ما باید بتوانیم اصول نگهداری و پیشگیری از خرابی سیستم شارژ را فرگرفته و بدانیم باید چه اقداماتی انجام دهیم.
در این خصوص، ابتدا باید ترمینالهای باتری را تمیز نگه داریم. میتوانیم خوردگی را با محلول آب و جوششیرین تمیز کنیم. همچنین باید تسمه دینام را به صورت منظم بررسی نماییم. لازم است همیشه از سلامت و کشش مناسب تسمه اطمینان حاصل کنیم. علاوه بر آن باید از خودرو منظم استفاده کنیم؛ زیرا رانندگی منظم به شارژ مناسب باتری کمک میکند. در نهایت نیز باید از ایجاد بار اضافی بر روی سیستم الکتریکی جلوگیری نماییم. به این دلیل که استفاده بیش از حد از تجهیزات برقی میتواند فشار زیادی بر دینام وارد کند.
نتیجهگیری
بررسی منظم و نگهداری صحیح از سیستم شارژ باطری ماشین، به ویژه دینام، نقش حیاتی در عملکرد بهینه خودرو دارد. با انجام تستهای ساده و توجه به علائم هشداردهنده، میتوان از بروز مشکلات جدی و هزینههای بالای تعمیراتی جلوگیری کرد.