باتری خودرو و تاثیر آن در عملکرد ماشین
باتری خودرو یکی از اجزای مقاوم و بی صدای خودرو محسوب می شود. کار این قطعه بدون در نظر گرفتن شرایط چه در هوای سرد و چه در هوای گرم انجام می شود. عمر باتری ها با توجه به محل جغرافیایی و شیوه رانندگی متغییر می باشد. اما در حالت کلی می توان گفت در شرایط عالی بطور متوسط عمر یک باطری ماشین چهار سال است. با توجه به اینکه ۱۰۰ سال است که از باتری های سرب اسید استفاده می شود و تعییرات کلی در آنها دیده نمیشود با این حال یکی از قطعه های مهم خودرو به حساب می آید که نیاز به بررسی و نگهداری زیادی نسبت به سایر قطعات دارد. به علت ترکیبات شیمیای که در باطری ماشین انجام می شود و عدم آگاهی از این که چه کارهای درآن در حال انجام می باشد، بصورت حدودی طول عمر باتری کار مشکلی به نظر می رسد. بنابراین یک باتری میتواند کمتر از ۴ سال عمر مفید خود و یا حتی بیشتر از آن داشته باشد.
باتری خودرو (یا باتری ماشین) قلب سیستم الکتریکی هر وسیله نقلیهی موتوری است. این قطعهی اساسی انرژی لازم برای استارت موتور، روشن کردن تجهیزات الکتریکی (مانند چراغها، پنکهی کابین، سیستم صوتی و غیره) و تامین پشتیبان در زمان خاموش بودن دینام را فراهم میکند. بدون یک باتری سالم و مناسب، خودرو حتی در صورت سالم بودن موتور و سایر قطعات، قادر به استارت زدن نیست و عملکرد تجهیزات جانبی نیز دچار اختلال میشود.
باتری خودرو علاوه بر تامین جریان استارت، وظیفهی تثبیت ولتاژ سیستم الکتریکی خودرو و محافظت از قطعات الکترونیکی حساس را نیز بر عهده دارد.
مشاوره و خرید باطری
باتری خودرو چیست؟
باتری خودرو یک منبع ذخیرهی انرژی الکتریکی شیمیایی است که بهصورت معمول از نوع سرب-اسید (Lead-Acid) ساخته میشود. این باتری از مجموعهای سلول تشکیل شده که هر سلول ولتاژی معادل ۲ ولت دارد و در مجموع باتریهای خودرو شامل ۶ سلول با ولتاژ کل حدود ۱۲.۶ ولت (هنگام شارژ کامل) هستند.
هر سلول شامل صفحات سربی (قطب مثبت از دیاکسید سرب و قطب منفی از سرب اسفنجی) و الکترولیت (اسید سولفوریک رقیق) است. با واکنش شیمیایی بین صفحات و الکترولیت، انرژی شیمیایی به انرژی الکتریکی تبدیل میشود. در حین شارژ نیز برق دینام یا شارژر خارجی، این واکنش را معکوس میکند و باتری دوباره آمادهی تحویل انرژی خواهد شد.
کاربردهای باتری خودرو
استارت موتور:
جریان لحظهای (Cranking Current) مورد نیاز برای روشن کردن موتور احتراق داخلی، یکی از اصلیترین کاربردهای باتری خودرو است. این جریان میبایست بهسرعت و با ضریب عملکرد بالا تامین شود تا موتور بدون تأخیر و در همهی شرایط آبوهوایی (حتی در دمای منفی) استارت بخورد.تامین توان تجهیزات جانبی:
هنگامی که موتور خاموش است یا دور آرام کار میکند، باتری انرژی لازم برای روشنایی چراغها، سیستم صوتی، پمپ بنزین، فرمان الکتریکی و سایر تجهیزات الکتریکی را فراهم میکند.پشتیبانی دینام:
در صورت ناکافی بودن توان دینام (نظیر در دور پایین یا بار سنگین تجهیزات برقی)، باتری بهعنوان منبع ذخیره عمل کرده و افت ولتاژ سیستم را جبران میکند تا قطعات حساس آسیب نبینند.حفاظت از نوسانات ولتاژ:
باتری خودرو با برخورداری از ظرفیت ذخیره و مقاومت داخلی مشخص، نوسانات ولتاژ سیستم را کاهش میدهد و از آسیب به ECU و سایر مدارات الکترونیکی جلوگیری میکند.
بهترین برندهای باتری خودرو ایرانی
در بازار ایران چندین شرکت داخلی فعال در تولید باتری خودرو وجود دارند که از نظر کیفیت، دوام، خدمات پس از فروش و شبکهی توزیع با یکدیگر رقابت میکنند. در ادامه پنج برند معتبر ایرانی را معرفی میکنیم:
صبا باتری
«صبا باتری» قدیمیترین کارخانهی تولید باتری خودرو در ایران است که از دههی ۱۳۴۰ فعالیت خود را آغاز کرده و با بیش از نیم قرن تجربه توانسته جایگاه ویژهای در بازار پیدا کند. محصولات این شرکت در دو دستهی باتریهای اسیدی-مرطوب (Flooded) و باتریهای AGM تولید میشوند و مدلهای AGM آن بهویژه برای خودروهای دارای سیستم استارت-استاپ و خودروهای شهری با ترافیک بالا محبوب است. شبکهی گستردهی نمایندگی و خدمات پس از فروش در سراسر کشور از مزایای مهم صبا باتری است.
سپاهان باتری
سپاهان باتری از سال ۱۳۷۶ شروع به کار کرده و با بهرهگیری از تکنولوژیهای روز دنیا و استانداردهای بینالمللی ISO، محصولات متنوعی در بازهی آمپراژ ۳۲ تا ۲۲۰ آمپر ساعت ارائه میدهد. این شرکت نیز مانند صبا باتری شبکهی گستردهای برای فروش و خدمات پس از فروش دارد و باتریهای AGM آن مقاومت مناسبی در برابر شارژ-دشارژهای مکرر از خود نشان میدهند .
برنا باتری (Global / GN)
برنا باتری از نخستین تولیدکنندگان باتری خودرو در ایران است که در استان اصفهان واقع شده. این کارخانه با تولید محصولات تحت عناوین «گلوبال باتری» و «GN» در آمپراژهای ۵۰ تا ۲۰۰ Ah به بازار عرضه شده و مدل GN Global 60 Ah آن با جریان لحظهای ۴۰۰ A از دوام و قدرت استارتزنی بالایی برخوردار است.
کیان پاور (کیان باتری)
«کیان باتری» با برند اختصاصی «کیان پاور» بهعنوان یک تامینکنندهی بزرگ خدمات امداد باتری در ایران شناخته میشود. محصولات این شرکت با گارانتی ۲۱ ماهه تعویض و ارائهی خدمات شبانهروزی در محل مشتری، به گزینهای جذاب برای رانندگانی تبدیل شده که به دنبال اطمینان و آرامش خاطر هستند.
اطلس باتری
اطلس باتری که توسط سپاهان باتری تولید میشود، در دستهی باتریهای سیلد (سیلد-فلودد و AGM) با آمپراژهای متنوع ۴۰ تا ۲۰۰ Ah عرضه شده و به دلیل دوام بالا و قدرت استارت در شرایط آبوهوایی متفاوت مورداطمینان است.
مشاوره و خرید باطری
بهترین برندهای باتری خودرو خارجی در ایران
علاوه بر تولیدات داخلی، باتریهای خارجی نیز در بازار ایران طرفداران خاص خود را دارند. در ادامه چند برند خارجی معتبر و محبوب در ایران معرفی میشوند:
Exide
اکساید یکی از بزرگترین تولیدکنندگان باتری سرب-اسید در دنیاست که محصولات خود را در بیش از ۸۰ کشور عرضه میکند. این باتریها با تکنولوژیهای Flooded، AGM و Enhanced Flooded (EFB) برای انواع خودروهای سواری، سنگین و حتی کاربریهای خاص مانند کشاورزی و دریایی تولید میشوند.
Amaron
آمارون (Amara Raja Batteries) از شرکتهای پیشروی هندوستان در تولید باتری خودرو است. باتریهای Amaron بهخاطر مقاومت بالا در برابر خوردگی صفحات، عمر طولانی و نیاز نگهداری کم شناخته میشوند و در کشور ما نیز محبوبیت یافتهاند.
Bosch
شرکت بوش آلمان با بیش از یک قرن تجربه در صنعت خودرو، باتریهای با کیفیتی تولید میکند که بهخاطر حسگرهای هوشمند داخلی برای مدیریت شارژ و سلامت باتری مشهور هستند.
Yuasa
جیاس یوآسا (GS Yuasa) ژاپنی، یکی از نخستین تولیدکنندگان باتری در دنیا است که فناوری لیتیوم-یون و سرب-اسید را برای کاربردهای خودرویی، موتورسیکلت و صنعتی توسعه داده.
Delkor و Puma
دلکور کرهای و پوما (Puma) برند دیگری از کره جنوبی هستند که بهخاطر کیفیت ساخت بالا و قیمت رقابتی در ایران شناخته میشوند. باتریهای Delkor معمولا نیاز نگهداری کمی دارند و بهصورت VRLA (AGM و ژل) تولید میشوند
تاثیر باتری سالم در عملکرد ماشین
۱. استارتزنی مطمئن و سریع:
باتری سالم جریان کافی برای چرخش موتور و استارت بدون نیاز به تلاش مضاعف دینام یا استارترِلِی فراهم میکند. باتریهای با CCA (Cold Cranking Amps) بالا، اطمینان استارت در دمای پایین را افزایش میدهند.
صرفهجویی در مصرف سوخت:
استارتهای سخت و مکرر میتواند بار اضافی روی دینام و موتور ایجاد کرده و مصرف سوخت را افزایش دهد. باتری سالم از این امر جلوگیری میکند.کارکرد بهینه تجهیزات الکتریکی:
ولتاژ مناسب و پایدار باتری باعث میشود چراغها با نور کامل، سیستم صوتی با کیفیت و سایر قطعات الکترونیکی بدون نوسان عمل کنند.
4. طول عمر دینام و اجزاء الکتریکی:
باتری که در شرایط مطلوب شارژ نگه داشته شود، فرکانس شارژ مجدد دینام را کاهش داده و استرس مکانیکی و حرارتی دینام را کمتر میکند.
5. ایمنی بیشتر:
باتریهای آسیبدیده یا سولفاتهشده ممکن است دچار نشتی اسید یا اتصال کوتاه داخلی شوند که خطر آتشسوزی و آسیب به محفظه موتور را افزایش میدهد.
نکات مهم برای افزایش عمر و نگهداری باتری خودرو
بررسی دورهای ولتاژ و جریان: با یک ولتمتر یا ابزار تست تخصصی، ولتاژ باتری را حداقل ماهی یکبار چک کنید. ولتاژ بالای ۱۲.۴ ولت (در حالت استراحت) نشانگر سلامت باتری است.
تمیز کردن ترمینالها: خوردگی روی قطبهای باتری (جرم سفید یا سبز) مقاومت اتصال را بالا برده و باعث افت ولتاژ میشود. با محلول جوش شیرین و آب ترمینالها را تمیز و سپس با اسپری محافظ ضدخوردگی پوشش دهید.
جلوگیری از دشارژ عمیق: استفاده از شارژر تریکل یا Battery Tender در زمانهایی که خودرو استفاده نمیشود، از سولفاتهشدن صفحات جلوگیری میکند. دشارژ بیش از ۵۰٪ ظرفیت عمر باتری را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهد.
کنترل دمای محیط: دمای بالای موتور و تابش مستقیم آفتاب به باتری موجب تشدید خوردگی و خوددشارژی میشود. در صورت امکان خودرو را در سایه پارک کنید یا از روکش عایق حرارتی استفاده نمایید.
شارژ تساوی (Equalizing Charge): برای باتریهای Flooded یکبار در سال شارژ یکنواخت (۲.۴۰–۲.۴۵ V/cell بهمدت ۲–۱ ساعت) انجام دهید تا اسید تهنشین شده یکنواخت شود.
ایمنی هنگام شارژ: همیشه باتری را در محیط باز و دور از جرقه شارژ کنید؛ اسید سولفوریک و گاز هیدروژن قابل اشتعال هستند.
مشاوره و خرید باطری
جمعبندی
باتری خودرو عنصر حیاتی در کارکرد روزمرهی خودروست؛ از استارتزنی و سیستم روشنایی گرفته تا محافظت از قطعات الکترونیکی و پشتیبانی دینام. انتخاب یک برند معتبر ایرانی یا خارجی با توجه به شرایط آبوهوایی، نوع خودرو و بودجه، همراه با نگهداری اصولی و رعایت نکات ایمنی، میتواند عمر مفید باتری را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد و از هزینهها و دردسرهای ناشی از خرابیهای ناگهانی جلوگیری کند.
با توجه به بررسیهای انجامشده، برندهای صبا باتری، سپاهان باتری، برنا باتری (Global/GN)، کیان پاور و اطلس باتری در میان تولیدکنندگان داخلی و Exide، Amaron، Bosch، Yuasa و Delkor/Puma در میان گزینههای خارجی، جزو بهترینهای بازار ایران محسوب میشوند. برای خرید هوشمند با بررسی تاریخ تولید، گارانتی و شبکهی خدمات پس از فروش اقدام کنید و با نگهداری صحیح، از عملکرد بیوقفه و طول عمر باتری خودرویتان لذت ببرید.